Okres wypowiedzenia w Niemczech – tabela, staż pracy i wzory pism

Okres wypowiedzenia w Niemczech zależy od tego, kto wypowiada umowę, jaki jest staż pracy u danego pracodawcy, czy trwa okres próbny oraz czy obowiązuje układ zbiorowy, czyli Tarifvertrag. Inny termin może mieć pracownik, a inny pracodawca.

Po okresie próbnym pracownik ma ustawowo najczęściej 4 tygodnie do 15. dnia miesiąca lub do końca miesiąca. Pracodawca ma dłuższe terminy, jeśli pracownik jest zatrudniony u niego co najmniej 2 lata. Wypowiedzenie musi być złożone na piśmie, z własnoręcznym podpisem. E-mail, SMS, skan albo wiadomość przez komunikator nie wystarczą.

Okres wypowiedzenia w Niemczech – najważniejsze informacje

Podstawa prawna okresów wypowiedzenia w Niemczech

Ustawowe okresy wypowiedzenia w Niemczech reguluje § 622 BGB. Przepis wskazuje podstawowy termin dla pracownika oraz wydłużone terminy dla pracodawcy w zależności od stażu pracy u danego pracodawcy.

W praktyce trzeba jednak sprawdzić również umowę o pracę i ewentualny Tarifvertrag. Układ zbiorowy może przewidywać inne terminy. Umowa o pracę również może zawierać szczególne zasady, ale nie powinna naruszać przepisów chroniących pracownika.

Okres wypowiedzenia w czasie próbnym – Probezeit

W czasie okresu próbnego, czyli Probezeit, wypowiedzenie jest zwykle możliwe z terminem 2 tygodni. Dotyczy to obu stron, jeśli okres próbny został uzgodniony i nie trwa dłużej niż 6 miesięcy.

Ważne: wypowiedzenie w Probezeit nie musi kończyć się 15. dnia miesiąca ani na koniec miesiąca. Może zostać złożone w dowolnym dniu, a stosunek pracy kończy się po upływie 2 tygodni od doręczenia wypowiedzenia.

Przykład: Pracownik otrzymuje wypowiedzenie 10 marca w czasie Probezeit. Przy 2-tygodniowym okresie wypowiedzenia stosunek pracy kończy się 24 marca.

Okres wypowiedzenia przez pracownika po okresie próbnym

Po okresie próbnym pracownik może wypowiedzieć umowę z terminem 4 tygodni do 15. dnia miesiąca albo do końca miesiąca. Ten termin obowiązuje ustawowo, jeśli umowa lub Tarifvertrag nie przewidują innych zasad.

Trzeba pamiętać, że „4 tygodnie” to nie zawsze to samo co „1 miesiąc”. Cztery tygodnie oznaczają 28 dni. Dlatego przy liczeniu terminu trzeba sprawdzić datę doręczenia i najbliższy możliwy dzień zakończenia umowy.

Okres wypowiedzenia przez pracodawcę po okresie próbnym

Pracodawca ma podstawowo taki sam termin jak pracownik, ale po osiągnięciu określonego stażu pracy terminy wydłużają się. Liczy się staż u tego samego pracodawcy, a nie łączny staż pracy w Niemczech lub w życiu zawodowym.

Dłuższe terminy pracodawcy kończą się zasadniczo z końcem miesiąca. To ważne przy obliczaniu daty końcowej zatrudnienia.

Okres wypowiedzenia w Niemczech – tabela według stażu pracy

Okres wypowiedzenia po 2 latach pracy

Po 2 latach pracy u tego samego pracodawcy ustawowy termin wypowiedzenia po stronie pracodawcy wynosi 1 miesiąc do końca miesiąca. Po stronie pracownika ustawowy termin zwykle pozostaje taki sam: 4 tygodnie do 15. dnia miesiąca lub do końca miesiąca.

Przykład: Pracodawca wręcza wypowiedzenie 12 kwietnia, a pracownik ma ponad 2 lata stażu. Okres wypowiedzenia wynosi 1 miesiąc do końca miesiąca, dlatego stosunek pracy kończy się 31 maja.

Okres wypowiedzenia po 5 latach pracy

Po 5 latach pracy u tego samego pracodawcy termin wypowiedzenia po stronie pracodawcy wynosi 2 miesiące do końca miesiąca. Pracownik nadal powinien sprawdzić swoją umowę, ponieważ czasem dokument przewiduje symetryczne, dłuższe terminy także dla pracownika.

Przykład: Pracodawca doręcza wypowiedzenie 7 czerwca, a pracownik ma ponad 5 lat stażu. Termin 2 miesięcy do końca miesiąca oznacza zakończenie pracy 31 sierpnia.

Okres wypowiedzenia po 10, 15 i 20 latach pracy

Przy długim stażu pracy okres wypowiedzenia po stronie pracodawcy wyraźnie się wydłuża. Po 10 latach wynosi 4 miesiące, po 15 latach 6 miesięcy, a po 20 latach 7 miesięcy do końca miesiąca.

Długie terminy mają dać pracownikowi więcej czasu na znalezienie nowego zatrudnienia. Nie oznaczają jednak automatycznej odprawy. Odprawa w Niemczech zależy od innych okoliczności, np. ugody, planu socjalnego lub wypowiedzenia z przyczyn zakładowych.

Czy umowa lub Tarifvertrag mogą zmienić okres wypowiedzenia?

Tak. Układ zbiorowy, czyli Tarifvertrag, może przewidywać inne okresy wypowiedzenia. W niektórych branżach terminy są krótsze, w innych dłuższe. Dlatego trzeba sprawdzić, czy dana umowa odwołuje się do układu zbiorowego.

Umowa o pracę także może przewidywać dłuższy okres wypowiedzenia. Często stosuje się zasadę, że dłuższe terminy pracodawcy obowiązują również pracownika. Taki zapis trzeba czytać dokładnie, ponieważ może znacząco wpłynąć na możliwość szybkiej zmiany pracy.

Zobacz także: Tarifvertrag w Niemczech.

Forma wypowiedzenia w Niemczech

W Niemczech rozwiązanie umowy za wypowiedzeniem musi mieć formę pisemną. Oznacza to papierowy dokument z własnoręcznym podpisem osoby składającej wypowiedzenie.

E-mail, SMS, skan, faks lub wiadomość przez komunikator nie spełniają wymogu formy pisemnej. Jeżeli wypowiedzenie nie ma wymaganej formy, może być nieskuteczne.

Doręczenie wypowiedzenia – od kiedy liczy się termin?

Okres wypowiedzenia liczy się od skutecznego doręczenia pisma drugiej stronie, a nie od daty wpisanej na dokumencie. To jedna z najczęstszych przyczyn błędów przy obliczaniu terminu.

Najbezpieczniejsze sposoby doręczenia to:

• osobiste wręczenie z pisemnym potwierdzeniem odbioru,
• wręczenie przy świadku,
• wysłanie listem w sposób pozwalający udokumentować doręczenie.

Jeżeli pismo dotrze za późno, termin zakończenia umowy może przesunąć się na kolejny możliwy dzień.

Czy wypowiedzenie trzeba uzasadnić?

Pracownik co do zasady nie musi podawać powodu wypowiedzenia. Wystarczy jasne oświadczenie, że rozwiązuje umowę z zachowaniem okresu wypowiedzenia.

Pracodawca w wielu przypadkach musi mieć uzasadnienie, zwłaszcza jeśli pracownik jest objęty ochroną przed wypowiedzeniem. Nie zawsze jednak przyczyna musi być szczegółowo wpisana w treści samego pisma. W razie sporu znaczenie ma to, czy pracodawca potrafi wykazać podstawę wypowiedzenia.

Kündigungsschutz – ochrona przed wypowiedzeniem

Ochrona przed wypowiedzeniem w Niemczech działa zasadniczo po ponad 6 miesiącach zatrudnienia, jeśli firma spełnia warunki określone w ustawie o ochronie przed wypowiedzeniem. Wtedy wypowiedzenie przez pracodawcę musi być społecznie uzasadnione.

Przyczyny wypowiedzenia mogą być związane z:

• osobą pracownika, np. długotrwałą niezdolnością do pracy w szczególnych przypadkach,
• zachowaniem pracownika, np. ciężkim naruszeniem obowiązków,
• sytuacją zakładu, np. likwidacją stanowiska lub restrukturyzacją.

Zobacz także: Prawo pracy w Niemczech.

3 tygodnie na pozew do sądu pracy

Jeżeli pracownik uważa, że wypowiedzenie jest nieprawidłowe, powinien działać szybko. W wielu sprawach termin na złożenie pozwu do sądu pracy wynosi 3 tygodnie od otrzymania pisemnego wypowiedzenia.

Po upływie tego terminu zakwestionowanie wypowiedzenia może być dużo trudniejsze. Dlatego nie warto czekać na koniec okresu wypowiedzenia, jeśli pismo budzi wątpliwości.

Czy choroba albo urlop wstrzymują wypowiedzenie?

Choroba lub urlop co do zasady nie wstrzymują biegu okresu wypowiedzenia. Oznacza to, że wypowiedzenie może być doręczone także wtedy, gdy pracownik przebywa na zwolnieniu lekarskim albo urlopie.

Nie oznacza to jednak, że każde takie wypowiedzenie jest automatycznie prawidłowe. W określonych sytuacjach mogą działać szczególne przepisy ochronne, np. przy ciąży, Elternzeit, ciężkiej niepełnosprawności albo szczególnej ochronie członków Betriebsrat.

Czy można skrócić okres wypowiedzenia?

Okres wypowiedzenia można skrócić, jeśli obie strony zawrą pisemne porozumienie o rozwiązaniu umowy, czyli Aufhebungsvertrag. Taki dokument powinien być dobrze przemyślany, ponieważ może mieć skutki dla zasiłku dla bezrobotnych.

Jeżeli pracownik podpisze porozumienie bez konsultacji, Agentur für Arbeit może w niektórych przypadkach uznać, że sam przyczynił się do utraty pracy. To może oznaczać okres blokady przy zasiłku, czyli Sperrzeit.

Wypowiedzenie nadzwyczajne bez okresu wypowiedzenia

W szczególnych przypadkach możliwe jest rozwiązanie umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia, czyli fristlose Kündigung. Wymaga to ważnego powodu, który sprawia, że dalsze zatrudnienie do końca zwykłego okresu wypowiedzenia byłoby nie do przyjęcia.

Takie wypowiedzenie jest środkiem wyjątkowym. Może dotyczyć poważnych naruszeń obowiązków, ale każda sytuacja wymaga indywidualnej oceny.

Wzór wypowiedzenia umowy przez pracownika po polsku

Poniżej znajdziesz prosty wzór pisma. W Niemczech warto przygotować wersję niemiecką, ale polski wzór pomaga zrozumieć strukturę dokumentu.

Imię i nazwisko pracownika
Adres pracownika

Nazwa pracodawcy
Adres pracodawcy

Miejscowość, data

Wypowiedzenie umowy o pracę

Niniejszym wypowiadam umowę o pracę zawartą dnia [data umowy]
z zachowaniem obowiązującego okresu wypowiedzenia, ze skutkiem
na najbliższy możliwy termin.

Proszę o pisemne potwierdzenie otrzymania wypowiedzenia oraz daty
zakończenia stosunku pracy. Proszę również o wystawienie świadectwa pracy.

Podpis pracownika

Wzór wypowiedzenia po niemiecku – Kündigung durch Arbeitnehmer

Vorname und Nachname
Adresse

Name des Arbeitgebers
Adresse des Arbeitgebers

Ort, Datum

Kündigung meines Arbeitsvertrags

Sehr geehrte Damen und Herren,

hiermit kündige ich meinen Arbeitsvertrag vom [Datum des Arbeitsvertrags]
ordentlich und fristgerecht zum nächstmöglichen Zeitpunkt.

Bitte bestätigen Sie mir den Erhalt dieser Kündigung sowie das Datum
der Beendigung des Arbeitsverhältnisses schriftlich. Außerdem bitte ich
um die Ausstellung eines qualifizierten Arbeitszeugnisses.

Mit freundlichen Grüßen

Unterschrift

Wzory pism do pobrania

Jeżeli chcesz użyć gotowego dokumentu, możesz skorzystać z przygotowanych wzorów:

• Wzór wypowiedzenia umowy przez pracownika po polsku
• Kündigung durch Arbeitnehmer – wzór po niemiecku
• Ordentliche Kündigung – prosty wzór po niemiecku

Najczęstsze błędy przy wypowiedzeniu w Niemczech

Najczęstsze problemy wynikają z błędnej formy, spóźnionego doręczenia lub niewłaściwego liczenia terminu. Wypowiedzenie jest dokumentem formalnym, dlatego warto przygotować je dokładnie.

Uważaj szczególnie na:

• wysłanie wypowiedzenia e-mailem,
• brak własnoręcznego podpisu,
• doręczenie pisma po terminie,
• pomylenie 4 tygodni z 1 miesiącem,
• brak sprawdzenia Tarifvertrag,
• założenie, że choroba zawsze chroni przed wypowiedzeniem,
• podpisanie Aufhebungsvertrag bez sprawdzenia skutków,
• przegapienie 3-tygodniowego terminu na pozew,
• brak kopii pisma i dowodu doręczenia.

FAQ – okres wypowiedzenia w Niemczech

Jaki jest okres wypowiedzenia w czasie próbnym?

W czasie Probezeit okres wypowiedzenia wynosi zwykle 2 tygodnie. Wypowiedzenie może zostać złożone w dowolnym dniu miesiąca.

Jaki okres wypowiedzenia ma pracownik po okresie próbnym?

Ustawowo pracownik ma 4 tygodnie do 15. dnia miesiąca lub do końca miesiąca, o ile umowa lub Tarifvertrag nie przewidują innych zasad.

Jaki okres wypowiedzenia ma pracodawca po 2 latach pracy?

Po 2 latach pracy u tego samego pracodawcy okres wypowiedzenia po stronie pracodawcy wynosi 1 miesiąc do końca miesiąca.

Jaki okres wypowiedzenia ma pracodawca po 5 latach pracy?

Po 5 latach pracy u tego samego pracodawcy okres wypowiedzenia po stronie pracodawcy wynosi 2 miesiące do końca miesiąca.

Czy e-mail z wypowiedzeniem jest ważny?

Nie. Wypowiedzenie umowy o pracę w Niemczech wymaga formy pisemnej z własnoręcznym podpisem. Forma elektroniczna nie wystarczy.

Od kiedy liczy się okres wypowiedzenia?

Od skutecznego doręczenia wypowiedzenia drugiej stronie. Sama data na piśmie nie wystarczy, jeśli dokument dotarł później.

Czy choroba wstrzymuje okres wypowiedzenia?

Co do zasady nie. Choroba nie zatrzymuje biegu okresu wypowiedzenia, ale w niektórych przypadkach wypowiedzenie może być prawnie kwestionowane.

Czy można skrócić okres wypowiedzenia?

Tak, jeśli pracownik i pracodawca podpiszą porozumienie o rozwiązaniu umowy, czyli Aufhebungsvertrag. Trzeba jednak uważać na możliwe skutki dla zasiłku dla bezrobotnych.

Czy pracodawca zawsze musi podać powód wypowiedzenia?

Nie zawsze w samym piśmie, ale jeśli pracownik jest objęty ochroną przed wypowiedzeniem i sprawa trafi do sądu, pracodawca musi wykazać prawnie dopuszczalną przyczynę.

Ile czasu jest na odwołanie od wypowiedzenia?

W wielu sprawach pracownik ma 3 tygodnie od otrzymania pisemnego wypowiedzenia na złożenie pozwu do sądu pracy.

Okres wypowiedzenia w Niemczech – co warto zapamiętać?

Okres wypowiedzenia w Niemczech zależy od strony wypowiadającej umowę, stażu pracy, okresu próbnego oraz ewentualnych zapisów w umowie lub Tarifvertrag. Pracownik ma ustawowo najczęściej 4 tygodnie do 15. dnia miesiąca lub do końca miesiąca, a pracodawca ma dłuższe terminy po 2, 5, 8, 10, 12, 15 i 20 latach pracy.

Najważniejsza zasada formalna jest prosta: wypowiedzenie musi być pisemne i podpisane własnoręcznie. Termin liczy się od doręczenia dokumentu. Jeżeli wypowiedzenie budzi wątpliwości, trzeba działać szybko, ponieważ termin na pozew do sądu pracy może wynosić tylko 3 tygodnie.

Czytaj także:

• Prawo pracy w Niemczech
• Tarifvertrag w Niemczech
• L4 w Niemczech – ile płatne?
• Arbeitszeitkonto w Niemczech
• Lohnabrechnung – niemiecki pasek wypłaty
• Odszkodowanie po wypadku w pracy w Niemczech